About Image

Прашања и Одговори

Почетна / Прашања и Одговори

Тука можете да ги погледнете прашањата и одговорите од други млади корисници на нашиот сервис.

Секој студент кој што е запишан во високообразовна инститиција има право на заштита на личноста на студентот од злоупотреба и неговото достоинство. За жал, користењето на сексуални или сексистички шеги за време на предавањето доколку не е потенцирано спрема точно одредена личност не е регулирано како би се санкционирало доколку биде пријавен професорот. Меѓутоа, доколку лично се соочувате со сексуално вознемирување од страна на професор без разлика дали е пред поголема група на луѓе или не како студент имате право да го пријавите тој професор. Пријавувањето може да биде преку студентскиот правобранител на вашиот факултет (Студентскиот правобранител претставува студент или студентка чија примарна работа е заштита на правата на студентите. Тоа значи дека секој пат кога студентот или студентката смета дека се прекршени неговите/нејзините права, треба да се обрати кај правобранителот со цел решавање на конкретниот проблем.)

Воедно, сексуално вознемирување од страна на професор можете да пријавите и во Државниот просветен инспекторат (http://www.is.gov.mk/opshti-informacii-prosveten.nspx).

Во секој случај, како студенти имате право да го оцените професорот при процесот на самоевалуација, која факултетите се должни да ја спродедат на крајот на секој семестар. Имено, оценувањето од страна на студентите се врши во вид на анкета која ја добиваат студентите, каде имаат можност да оценат повеќе сегменти од начинот на изведување на наставата и извршување на обврските од страна на наставниот и соработничкиот кадар, а резултатите од евалуацијата се земаат предвид при нивен избор во звање.

Начинот на изразување незадоволство на студентот против добиена оцена од спроведените испит, се уредуваат со внатрешни акти на универзитетите.

Така,  на пример, согласно Правилникот за условите, критериумите, правилата и постапката за запишување на студирање на прв циклус студии (додипломски студии) и втор циклус студии (постдипломски студии) на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, студентот во рок од 3 (три) работни дена од денот на објавувањето на резултатите, може да поднесе приговор до предметниот наставник, ако не е задоволен од резултатите од испитот, или дел од испитот, односно оценката, или ако смета дека испитот не е спроведен во согласност со актите на универзитетот и факултетот.

Доколку наставникот утврди дека се исполнети условите должен е да ја преиспита оценката од резултетите од испитот или дел од испитот во рок од 7(седум) работни дена од поднесувањето на приговорот, така што може да ја потврди оценката што ја утврдил или да ја преиначи.

Во горенаведениот случај, предвидено е и дека факултетот со внатрешен акт може да определи комисиско полагање на студентот. Комисијата се формира од страна на деканот и истата е тричлена, составена од наставници од исто или сродно наставно-научно подрачје. Наставникот кај кого полагал студентот не е член на комисијата.

Владата донесе Уредба со која ги ослободи учениците од генерацијата 2019/2020 година да полагаат државна матура поради КОВИД-19 вирусот. Истите можат да се запишат со диплома за завршено средно образование.

Иако не се предвидени посебни квоти за учениците кои полагале државна матура изминатите години, во конкурсите за упис на некои од универзитетите утврден е посебен начин на бодување за кандидатите кои полагале државна матура во учебната 2013/2014 до учебната 2018/2019 година и за оние кои не полагале државна матура во учебната 2019/2020 година.

Така, според конкурсот за упис на Универзитетот „Св.Кирил и Методиј“, критериумите се следни:

За кандидатите кои средното образование го завршиле во учебната 2019/20 година и не полагале матура согласно Уредбата со законска сила за примена на Законот за средното образование за време на вонредна состојба, освен пресметувањето на бодовите од точка 5.а.1, се пресметуваат и најмногу 40 поени од предметите кои се значајни за студиската програма, и тоа: збирот од оценките од секој од двата предмета значајни за студиската програма (Прилог 1) се дели со бројот на оценките (независно во колку години предметот се слушал во средното образование) и вака добиениот среден успех, за секој предмет одделно, се множи со 4. По оваа основа може да се добијат најмногу 20 поени за еден предмет, односно вкупно 40 поени за двата предмета.

За кандидатите кои полагале државна матура во учебната 2013/2014 до учебната 2018/2019 година бодирањето на успехот постигнат при полагањето на државната матура носи најмногу 40 поени и се врши на следниов начин: За трите екстерни предмети: – За кандидатите кои на државната матура полагале екстерен предмет кој е соодветен за студиската програма на која конкурираат, кон оценката од секој екстерен предмет се додава перцентилниот ранг на кандидатот (изразен во проценти) за содветниот предмет поделен со 20. – За кандидатите кои на државната матура полагале екстерен предмет кој е несоодветен за студиската програма на која конкурираат, поените од тој предмет, добиени според горната методологија, се множат со фактор 0,5. По оваа основа можат да се добијат најмногу 30 поени за трите екстерни предмети. За интерниот предмет: – Оценката од интерниот предмет кој се полага на државната матура, а кој е соодветен за студиската програма на која кандидатот конкурира, се множи со коефициент 1,2. – Оценката од интерниот предмет кој се полага на државната матура, а кој е несоодветен за студиската програма на која кандидатот конкурира, се множи со коефициент 0,8. По оваа основа можат да се добијат најмногу 6 поени за соодветен, односно 4 поени за несоодветен интерен предмет. За проектната задача: Оценката добиена на проектната задача се множи со коефициент 0,8. По оваа основа можат да се добијат најмногу 4 поени.

И во двата случаи, кандидатите во овој дел можат да добијат најмногу 40 поени.

Постапката за пријава, оцена и одбрана на магистерскиот труд ја определуваат универзитетите со внатрешни акти.

Така,  на пример, согласно Правилникот за условите, критериумите, правилата и постапката за запишување на студирање на прв циклус студии (додипломски студии) и втор циклус студии (постдипломски студии) на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, студентот е должен да го изработи и предаде магистерскиот труд најдоцна во рок од една година од денот на одобрувањето на темата на магистерскиот труд.

Сепак, овој рок може да биде продолжен пo барање на студентот, односно предвидено е дека факултетот може да одобри продолжување на рокот за изработка на магистерскиот труд, за времето додека траеле причините за спреченост за работа на магистерскиот труд. По истекот на овој рок, студентот губи право да го брани пријавениот стручен, односно магистерски труд.

Со оглед на тоа дека формално немате добиено одговор дека вашите приговори се одбиени и не се усвоени, најпрво треба да побарате од Министерството за финансии да ви достави писмено решение кое што ќе биде образложено како постапиле по вашите приговори. Исто така можете да пратите уште еден поднесок до Министерството за финансии со кој ќе го известите дека сеуште не е постапено по приговорот кој што сте го поднеле и дека сеуште немате добиено одговор на истиот.

 

 

Тимот на правници на Советодавнот сервис за права на млади се соочи со многу дилеми и препреки за да стигне до одговорот, кој всушност не е целосен одговор. Затоа почустввуавме потреба да дадеме дополнително објаснување кое можете да го прочитате подолу.

Одговорот на прашањето е комплексен затоа што институциите немаат јасни информации на кои би можеле да се повикаме.

Она што досега го утврдивме е следново: 

По разгледување на опциите за поднесување на правен лек, со тоа што првично треба да се утврди за каков приговор станува збор и каде истиот е уреден, дојдено е до следните заклучоци:

Со Уредбата со која се регулира домашната платежна картичка не се предвидени правни лекови, по разгледување на приговорот предвиден со Законот за општа управна постапка како правен лек против реални акти.

Така, согласно член 118 став 1 од законот, против реален акт или негово пропуштање, странката може да изјави управен приговор до јавниот орган кој го преземал или не го преземал реалниот акт, ако странката тврди дека нејзините права или правни интереси се повредени од тие дејствија или неизвршувањето на дејствијата. 

Реален акт е дефиниран како акт или дејствие на јавниот орган што не е управен акт или управен договор, што може да има правно дејство врз правата, обврските или правните интереси на некое лице, како што се јавните информации, примање изјави, водење евиденција, издавање уверенија, дејствија на извршување и други фактички дејствија.

По однос на ова, проблематично е што под поимот “јавен орган” во ЗОУП не е наведена Владата, како што тоа е случај со Законот за управните спорови, па се поставува прашањето дали актите на Владата подлежат на овој закон.

Доколку станува збор за овој правен лек, согласно одредбите од член 119 став 3 од ЗОУП јавниот орган одлучува по приговорот со управен акт најдоцна во рок од 15 дена по прием на истиот. 

Управен акт е дефиниран како поединечен акт на јавен орган кој е донесен врз основа на закон со кој се решава за правата, обврските и правните интереси на странките. Управните акти можат да бидат насловени како решение, одлука, наредба, лиценца, дозвола, забрана, одобрение или други.

Следно спорно прашање е дали е воопшто се донесени одлуки по приговорите или истите се донесени, но не им се соодветно доставени на подносителите.

Со Законот за управни спорови предвидена е можност да поднесување на тужба до Управниот суд поради недонесување на управен акт од страна на управните органи во законски предвидениот рок.

Согласно одредбата од член 26 став 2 од ЗУС предвидено е дека кога се поведува управен спор поради недонесување на одреден акт во пропишаниот рок (молчење на управата), тужбата се поднесува во рок од 30 дена по истекот на законски утврдениот рок за донесување на актот, па доколку го имаме предвид приговорот од член 118 од ЗОУП овој рок е изминат. 

Согласно став 3 кој ја покрива втората опција, предвидено е дека кога актот не и бил доставен на странката во согласност со пропишаните правила за достава, тужбата може да биде поднесена во рок од 30 дена од моментот кога странката дознала за одлуката, но не подолго од една година од денот на донесување на актот, па може да се разгледа дали истото би можело да биде од корист зависно од конкретната фактичка состојба.

Секако, треба да се има предвид дека такса за поднесување на тужба до Управниот суд изнесува 480 денари.

Секако не е исклучена опцијата за барање за донесување на формална одлука по пат на поднесоци и/или ургенции со што би можеле да имаме и конкретен акт и да поднесеме соодветен правен лек против истиот во законски предвидените рокови.   

Генералното прашање останува дали воопшто постапката по приговор е водена по некакви законски утврдени правила или истото е правено произволно од страна на Владата со оглед на состојбата со која се соочуваме.

Со цел поставување на рампа на паркинг во Ваша сопственост, потребно е да поднесете барање пред надлежната општина за добивање на согласност за изградба на истата. За таа цел, како сопственици на посебни делови (станови) од зградата за која станува збор, потребно е претходно да донесете одлука за отпочнување на наведената постапка.

Одлуката за започнување на постапката треба да биде напишана во писмена форма и во истата треба да се наведе дека за одредениот простор (број на катастарска парцела) станарите даваат согласност на истиот да биде поставена рампа, а на станарите од тие две згради ќе им биде даден пристап за паркирање на нивните возила.

Доколку со Вашата зграда управува станбен управител, можете да се обратите до истиот за спроведување на постапката. Воедно, за обезбедување подетални информации околу потребната документација и начинот на поднесување на барањето до општината, можете да се обратите секторот за урбанизам во рамки на истата.

Со цел определување на начинот на одвивање на наставата, наставниот процес и студирањето, универзитетите донесуваат внатрешни акти во кои се уредени овие и други прашања.

Согласно Правилникот за условите, критериумите, правилата и постапката за запишување и студирање на прв циклус на студии и втор цисклус студии на УКИМ, на пример, со цел разјаснување на прашања од студиската програма, секој наставник и соработник е должен да одржува консултации со студентите четири часа седмично, а терминот за одржување на консултации се објавува на почетокот на семестарот. Отсуството во определениот термин за консултации наставникот е должен да го најави.

Оттука, доколку сте студенти на овој универзитет или студирате на универзитет со слична организација во поглед на ова прашање, а имате проблем да остварите контакт со наставникот по пат на е-маил комуникација, можете да се обратите до наставникот во неговото приемно време во кое истиот е должен да биде достапен за студентите.

Доколку наставникот не ја почитува оваа обврска, можете да дадете соодветна оцена за неговата достапност во текот на процесот на самоевалуација.

Имено, согласно Законот за високо образование, студентите имаат право да учествуваат во процесот на самоевалуацијата на универзитетот, односно процес кој опфаќа проценка на квалитетот на акдемскиот кадар, научноистражувачката дејност и студиските програми на универзитетот.

Конкретно делот на оценување од страна на страна на студентите се врши по пат на анкета која се спроведува на факултетите во втората половина од семестарот, односно учебната година.

Оттука, доколку имате основана забелешка на соработката и односот на професорот кон Вас како студенти, истата можете да ја интегрирате во анкетата и соодветно да го оцените професорот.

Согласно законот, оценката на студентите се зема предвид при напредувањето на наставникот во наставно-научно звање.

Истовремено, доколку сметате дека се повредени Вашите права како студент, можете да се обратите со поднесок до Студентскиот правобранител со опис на повредата сторена спрема Вас.

Согласно Правилата за студирање на Правниот факултет “Јустинијан Први”, студенот напредува во текот на студирањето според бројот на стекнати кредити. Оттука, студентот нема право да запише нови предметни програми од следниот семестар доколку не се стекне со предвидениот број на кредити од претходниот семестар.

Конкретно, бројот на кредити стекнати во VIII семстар предвидени како услов за запишување на нови предметни програми IX семестар по секоја од програмите на постдипломските студии поединечно се следните:

  • За правни студии – 14 кредити;
  • За политички студии – 14 кредити;
  • За студии по новинарство – 12 кредити;
  • За односи со јавност – 12 кредити.

Тоа значи дека доколку ги немате стекнато предвидените кредити во VIII семестар немате право да полагате испити од IX семестар се додека не се стекнете со истите.

Сепак, согласно Правилата, студентите кои што запишале семестар иако немаат исполнето услов да ги полагаат предметите од наредниот семестар (во овој случај од IX семестар) имаат право да присуствуват на предавањата од IX семестар и да спроведуваат активности поврзани со предметите од IX семестар.

Дополнително, кога ќе се стекнете со кредитите од претходниот семестар, ќе имате право да ги полагате испитите и од IX семестар.

Согласно Законот за средно образование, ученикот кој во текот на образованието во јавните училишта се истакнува со способности, знаења и работни навики и има одличен успех може побрзо да напредува односно да заврши две години во текот на една учебна година.

Услов за завршување на две години во една учебна годнина е учениците да покажале одличен општ успех најмалку во последните две учебни години од нивното образование.

За поуспешно подготвување на учениците кои се истакнуваат со способности и знаења, работни навики и имаат одличен успех и кои сакаат образованието да го стекнат за покусо време, училиштето организира групни и индивидуални форми на наставна работа.

Завршувањето на учебната година се остварува по пат на полагање на испити кои се полагаат по правило само еднаш во три испитни рока, односно април, јуни и август.

Доколку учениците добијат позитивни оцени по сите предмети предвидени со планот и програмата за видот на среднто образование во кое е запишан ученикот и ги исполнат барања предвидени со задолжителните изборни програми, односно од задолжителните активности, истите ја завршуваат годината на образование. Учениците, пак, кои нема да ги положат испитите по сите предмети за годината на образование, го продолжуваат образованието по редовна постапка.

Приватните училишта со посебен акт ги определуваат условите под кои ученикот може побрзо да напредува.

*врз основа на член 52 од Законот за средно образование и членови 29-32 од Правилникот за начинот на следење, проверување и оценување, полагање на испити и напредување на учениците во средното образование.

Според правилникот за втор циклус на студии, чл.29 за секое отсуство, предавачот треба да биде однапред известен доколку студентот не може да присуствува на испитот. Овозможувањето испит во таа испитна сесија зависи од образложението на студентот и од можноста за организирање испит. Така што нема основ за враќање на финансиските средства, со оглед на тоа дека во правилникот изрично е наведено дека однапред мора да се извести.

Во случај кога контролорите на ЈСП – Скопје ќе констатираат дека патник се вози во автобус без билет можат да изречат парична казна (1000 денари) која треба да се плати во рок од 8 дена. Ако патникот не го плати бараниот износ и во дополнителниот рок од осум дена, Инспекторатот за сообраќај на Град Скопје може да поднесе Барање за поведување прекршочна постапка до Министерството за транспорт и врски пред Комисија за водење на прекршочна постапка.

Глобата за непоседување на билет во ваков случај предвидена во Законот за превоз во патниот сообраќај изнесува 50 евра.

Пред поднесување на Барање за поведување на прекршочна постапка, инспекторот мора да спроведе постапка за порамнување. Доколку во текот на постапката го признаете прекршокот, инспекторот ќе Ви издаде прекршочен платен налог заради наплата на глобата предвидена за прекршокот. Со потписот на платниот налог се смета дека се согласувате да ја платите предвидената глоба и ако ја платите во рок од 8 дена, должни сте да платите само половина од глобата.

Во спротивно, инспекторот поднесува Барање за поведување на прекршочна постапка. Прекршочниот орган, односно Комисијата пред донесување на Решение мора да Ве извести за постапката, при што можете да поднесете писмена одбрана до Комисијата во која ќе се изјасните за фактите и доказите во определениот рок.

Доколку Комисијата по испитување на предметот утврди дека сте го сториле прекршокот, истата донесува Решение со кое изрекува глоба во износ од 50 евра, Ве задолжува со трошоците на постапката и определува рок за плаќање на истите.

Против ова Решение имате право да поднесете жалба во рок од 8 дена по приемот на истото, преку Комисијата за прекршоци до Државната комисија за одлучување во втор степен во областа на инспекцискиот надзор и прекршочната постапка.

Доколку не поднесете жалба или истата ја поднесете по изминување на рокот, Решението станува правосилно, така што ако доброволно не ја платите глобата во определениот рок, истата може да Ви биде наплатена присилно во постапка за извршување.

По извршената анализа на релевантните законски одредби по однос на горепоставеното прашање, ја утвдивме следната состојба:

1. Согласно Законот за општа управна постапка, издавањето на уверение претставува реален акт на органите, односно од содржината на одредбата од членот 4 од законот, цитираме: „Реален акт“ е акт или дејствие на јавниот орган што не е управен акт или управен договор, што може да има правно дејство врз правата, обврските или правните интереси на некое лице, како што се јавните информации, примање изјави, водење евиденција, издавање уверенија, дејствија на извршување и други фактички дејствија.”
Согласно член 102 став 2 од цитираниот закон, правен лек предвиден конкретно за постапката на донесување на реален акт е управниот приговор кој подетално е уреден со членовите 118 и 119 од законот.
Така, согласно членот 118 од законот: против реален акт или негово пропуштање, странката може да изјави управен приговор до јавниот орган кој го преземал или не го преземал реалниот акт, ако странката тврди дека нејзините права или правни интереси се повредени од тие дејствија или неизвршувањето на дејствијата.
Во однос на постапката по приговорот, во членот 119 е предвидено следното: (1) Постапката по приговорот против реални акти или нивно пропуштање ја спроведува посебна организационата единица или колегијално тело на јавниот орган кој го издава реалниот акт. (3) Јавниот орган решава за управниот приговор против реални акти или нивно пропуштање преку управен акт кој треба да се донесе и достави без одлагање, а најдоцна во рок од 15 дена по приемот на приговорот. (4) Против овој управен акт може да се поведе управен спор пред надлежен суд.

2. Предвид на изложените законски одредби од ЗОУП, во конкретниов случај со оглед на тоа дека органот – факултетот, по истек на законски предвидениот рок од 30 дена не го издал бараното уверение, односно не го донел реалниот акт, на располагање е правниот лек – приговор поради пропуштање на донесување на реален акт – уверение, кој што се поднесува до предметниот факултет, односно организациона единица на факутетот надлежната да постапува согласно актите на истиот, што најчесто е деканската управа.
Притоа, потребно е причините за поднесување на приговорот да бидат соодветно образложени, односно во случајов да биде наведен датумот на поднесување на предметот до факултетот, со цел потенцирање на протекот на временски период од 3 месеци во рамки на кои не е постапено од страна на истиот, а кое што постапување е спротивно на законот. При изготвување на приговорот, пожелно е да се наведе архивскиот број под кој е примен предметот во архивата на факултетот (врска) со цел полесно лоцирање на предметот и неговото движење во рамките на факултетот, како и утвдување на фактичката состојба.
Постапувајќи по приговорот, органот може да наложи донесување на уверението во краток временски период или самиот да го донесе истото.
Доколку од страна на органот не е постапено по приговорот во законскиот рок од 15 дена или истиот е одбиен, предвиден е уште еден правен лек, односно тужба до Управниот суд согласно горецитираниот член 119 од ЗОУП, а последна инстанца во постапката е жалба против пресудата на Управниот суд до Вишиот управен суд.

Во конкретниов случај се работи за класична форма на сајбер булинг .

Голем број на ученици во основно, средно па и студенти, се соочуваат со низа проблеми кои вклучуваат психичко и физичко насилство, но во голема мера и САЈБЕР БУЛИНГ (Cyber bulling)“ . Сајбер  Булинг всушност вклучува малтретирање, понижување, навредување и закани изразени преку интернет, а најмногу преку социјалните медиуми.

Насилството преку интернет во најголемиот број случаи се игнорира или се минимизира затоа што не е толку впечатливо, меѓутоа не помалку влијае врз своите жртви .

Во македонското законодавство не постои изразот „сајбер-булинг“. Затоа во законот нема одредба со која би можело директно да се влијае на овој вид насилство. Сепак во Кривичниот законик според членот 144, став 4 се вели дека за тој што по пат на информатички систем ќе се заканува дека ќе стори кривично дело се предвидува казна затвор од пет години. 

Имајќи во предвид да заканата сторена преку социјални мрежи е еднакво значајна како и секоја друга форма на закана истата не треба да се занемари и треба да се пријави во најблиската полициска станица. Пред да се пријави случајот во полиција жртвата треба да биде сигурна дека зачувала копија (screenshot) од комуникацијата како и копија(screenshot) од профилот на осомничениот како доказ дека бил постоечки во моментот, во случај подоцна  да го отстрани.

Дополнително треба да се информира класниот раководител и стручната служба во училиштето кои соодветно би постапиле во дадената ситуација .

Здраво Златка,

согласно Законот за волонтерство, член 5, волонтер може да биде и малолетно лице со писмена согласност од неговите родители. Исто така со оваа писмена согласност волонтерот согласно овој закон може да склучи и договор за волонтирање што е всушност и основата за вадење на книшката. Штом може договор да склучи мора да се даде книшка бидејќи тоа е единствен документ за евидентирање на волонтерството. Во Скопје сме имале случаи кога се издавало волонтерска книшка и на малолетен така што не би требало да има некаков проблем.

Дотолку повеќе што не постои акт, документ или член што ограничува вадење на волонтерска книшка на малолетници. Ако ова ти го кажат по втор пат побарај им документ/акт кој што кажува дека тие не смеат да издаваат волонтерска книшка на малолетници.

Срдечен поздрав и слободно пиши ни повторно, доколку се јави потреба.

Здраво Христина,

Пред сè, ти благодариме за интересот да се обратиш до Советодавниот сервис за права на млади и се надеваме дека ќе успееме да ти помогнеме во твојата ситуација. 

Согласно правилата на АВРМ (Агенција за вработување на Република Македонија), за жал, пријавувањето мора да го направиш лично, на датумот кој ти е предвиден од самата агенција. Доколку го пропуштиш предвидениот рок, ќе бидеш избришана од евиденција. Во однос на вториот дел од твоето прашање, пријавувањето во АВРМ не е поврзано и нема влијание врз твоето здравствено осигурување, тоа го регулира ФЗО (Фонд за здравствено осигурување) и доколку регуларно таму си пријавена, тогаш ќе ти издаваат сини картони, или ако веќе имаш здравствена картичка ќе можеш да си ја користиш.

Здраво Давид,

Пред сè, ти благодариме за интересот да се обратиш до Советодавниот сервис за права на млади. 

Во статутот на Универзитет „Гоце Делчев“ – Штип не е уредено прашањето за предвремено полагање на испити или организирање на дополнителна испитна сесија по барање на студентите.

Од голема корист би било доколку ни кажеш на кој факултет студираш при Универзитетот Гоце Делчев-Штип. Оваа информација ни е потребна од причина што секој факултет или високообразовна установа при универзитетите има свој Правилник со кој поблиску се уредуваат начинот и условите за студирање, па можно е во овој документ да е регулирано ова прашање.

Тимот на Советодавниот сервис за права на млади истражуваше за тоа како е ова прашање уредено на другите универзитети во РМ и дојдовме до информација дека на Правниот факултет „Јустинијан Први“ при Универзитет „Св. Кирил и Методиј“ – Скопје, има можност да им се дозволи на студенти предвремено да полагаат испити токму поради заминување во САД преку програмата „Work &travel“ во САД.

Студентите од овој факултет се обратиле до Студентскиот парламент кој во нивно име се обратил до Деканот на факултетот и предвремената сесија била одобрена.

Тоа што Советодавниот сервис за права на млади може да те посоветува да направиш е следново: Поднеси официјално писмено барање/молба до Деканатот во кое ќе наведеш дека бараш предвремено да полагаш поради престој во странство. Како доказ достави ги копиите од добиената виза и резервираната авионска карта. Она што останува е да видиш како ќе одговори деканот на ова барање и по кој основ евентуално ќе те одбие. 

Во меѓувреме, ти предлагаме да се обратиш до службеното лице на факултетот одговорно за пристап до информации од јавен карактер и усно да побараш копија од Правилата за студирање и Правилник за внатрешни односи и работење или некој ваков сличен документ. Согласно Законот за слободен пристап до информации од јавен карактер, ако барањето се поднесува усно, имателот на информацијата е должен да ти одговори во рок од 5 дена. 

По добиениот одговор од страна на факултетот, односно доколку ги добиеш бараните документи, може да провериме дали и како е уредено прашањето за предвремено полагање испити. Штом добиеш одговор на барањето за слободен пристап, слободно обрати ни се доколку имаш дополнителни прашања.

Доколку сакаш, можеш да се обратиш и до Студентскиот парламент при твојот факултет. Пред да го поднесеш официјалното писмено барање до Деканатот, обрати се до Студентскиот парламент и доколку добиеш поддршка од нивна страна, може позитивно да влијае при одлучувањето на Деканот за твоето барање.

Те советуваме обраќањето до Студентскиот парламент да не биде усно, туку со писмена молба/барање во која ќе ја образложиш твојата ситуација и ќе им објасниш зошто ти е потребно предвремено полагање. 

Здраво Сања,

можеш да го оствариш твоето право на здравствено осигурување доколку си невработена, на начин што ќе одиш во ФЗО (Фонд за здравствено осигурување) со копија од документ за лична идентификација (лична карта), копија од извод од матичната книга на родени и ќе пополниш ЗО 1 формулар (пријава), соодветна изјава за остварени приходи во претходната година (личните примања не треба да надминуваат 96 600,00 денари на годишно ниво, како и во случајот кога си остварила од 96 000 денари до 183 546 денари приход под услов во изминатите два месеци во семејството да нема приход поголем од 16 000 денари) во спротивност секој месец ќе бидеш обврзана да плаќаш соодветен надоместок) и формулар за согласност за заштита на личните податоци, сите три формулари можеш да ги набавиш од самиот ФЗО. Пријавувањето се врши еднаш годишно, освен ако во меѓу време немаш некакви промени во однос на твоите приходи и работниот статус.

Здраво Елена,

доколку си незадоволна од некои од годишните оценки што ти се соопштени, имаш право во рок од 3 (три) дена од соопштувањето на оценките да поднесеш приговор до наставничкиот совет на јавното училиште.

Што претставува приговорот?

Правото на приговор значи правна можност за заштита на ученикот во случај кога смета дека нешто не е во ред, дека му е нанесена повреда или е оштетен со преземање или непреземање на определено дејствие. Со самото тоа што еден ученик ќе поднесе приговор до Архивата на училиштето, која истото ќе го завери дека го примила, а еден примерок останува кај ученикот како доказ дека поднел приговор, веќе никој не смее да го игнорира ученикот и мора да постапува по тој приговор.

Што содржи приговорот?

Во приговорот потребно е да ги објасниш причините поради кои си незадоволна од оценката. Во приговорот можеш да поставиш и барање за изземање на предметниот или друг наставник за да не биде член во испитната комисија доколку ти се одобри повторно проверување на знаењето, доколку докажеш дека е доведена во прашање непристрасноста на наставникот.

До кого се поднесува приговорот?

Приговорот уредно напишан и потпишан од ученикот, се поднесува во писмена форма до Наставничкиот совет во училиштето.

Што може да направи Наставно-научниот совет?

Наставничкиот совет може (врз основа на факти) да одлучи оценката да ја потврди, да ја измени или да организира повторно проверување на знаењето. Одлуката донесена по приговорот на ученикот која е конечна, се изготвува во писмена форма со образложение во кое се објаснуваат причините за донесувањето на таква одлука.

Дали некој друг го надглегува работењето на училиштето?

Врз квалитетот на образовниот процес, ефективноста и примената на законите, другите прописи и општи акти од областа на образованието и воспитувањето, се врши просветен инспекциски надзор. Тоа значи дека државниот просветен инспекторат будно ги следи состојбите во училиштата и има широки надлежности. Меѓу нив е и можноста државниот просветен инспектор да предложи поништување на оценката и да определи повторна проверка на знаењето и оценувањето на учениците.

А дали некој ги оценува и наставниците?

Советодавниот сервис во овој случај ќе поднесе барање за слободен пристап до информации од јавен карактер и ќе ја побара ранг листата на отстапување од добиените показатели врз основа на добиените резултати од екстерното проверување на постигнувањата на учениците во средното образование. На овој начин може да се види како екстерното оценување ги оценува професорите.

Здраво Наташа,

Министерот за образование по предлог на Бирото за развој на образованието, носи Правилник за начинот на изведување на училишните екскурзии на учениците од средните училишта. Согласно овој Правилник, непосредно по организирање на екскурзијата, задолжително е поднесување извештај со оценка за изведувањето на екскурзијата и квалитетот на дадените услуги за време на истата.

Овој извештај се разгледува од страна на Наставничкиот совет и Советот на родителите, а го усвојува Училишниот одбор. Вашите родители се запознаваат со содржината на Извештајот на родителските средби и можат да дадат свое мислење или пак да приговараат доколку сметаат дека постои основана причина (како во вашиот случај кога директно вие како ученици сте биле оштетени од страна на агенцијата која ја организирала екскурзијата).

Во овој случај потребно е вие да им кажете на вашите родители, при разгледување на извештајот за изведување на екскурзијата дека можат да поднесат барање во име на учениците до директорот на училиштето, да го побараат договорот што е склучен со понудувачот (агенцијата) и да бараат училиштето да постапи согласно договорот склучен со понудувачот (агенцијата).

Училиштето е должно да постапува согласно погоре споменатиот Правилник, бидејќи надзор врз неговото спроведување врши Државниот просветен инспекторат и овластениот просветен инспектор на општината односно Градот Скопје.

Здраво Стефан,

предметите кои ги имаш слушано можеш да ги полагаш. 

Зависи дали некои од тие испити си ги полагал досега или не. (на пример на Правниот факултет „Јустинијан Први“ – Скопје можеш еден испит најмногу во 3 последователни сесии да го полагаш, а по тоа треба предметот да се презапише).

Извести нè дали испитите кои сакаш да ги полагаш ги имаш ислушано и полагано досега. Исто така, обрати се на Студентски прашања и прашај како е уредено ова прашање на твојот факултет и кои се роковите кои треба да ги запазиш во однос на уплатата и последователните сесии на полагање  пред да е потребно предметот да се презапише.

Здраво Петар,

најпрвин законски да дефинираме што претставува авторско дело. Тоа е дело, во смисла на Законот за авторско и други сродни права, односно интелектуална и индивидуална творба од областа на книжевноста, науката и уметноста, изразена на кој било начин и форма.

Во самиот момент кога ти ги изработуваш тие семинарски задачи или проекти, стануваш автор на тоа дело и имаш авторско право на истите.

Ти ни кажуваш дека при изработката на разни семинарски и други проекти по некое правило соработуваш со т.н. ментор и во таа смисла може да се повикаме на еден член од горенаведениот закон кој вели дека авторското право на дело создадено во соработка на две или повеќе лица, им припаѓа на сите тие лица (коавтори).

За секое користење на тоа дело, потребна е согласност од секој од коавторите.

Во однос на начинот како можеш ти лично да се заштитиш доколку сметаш дека некој друг го злоупотребил твоето дело, постојат повеќе опции. Односно, повторно го користиме Законот за авторско право и други сродни права кои ни вели дека авторското право и сродните права уживаат кривична, граѓанска и прекршочна заштита.

Би сакале да те посоветуваме и во друга насока, имајќи ја предвид материјата која ти ја изучуваш на твојот факултет. Иако не сме доволно запознаени со творбите кои ти ги изработуваш, сепак сметаме дека може и ова да ти биде корисно.

Постои закон кој го регулира индустрискиот дизајн, односно тоа е Законот за индустриска сопственост. Согласно овој закон, ти можеш тоа што ќе го создадеш, доколку сметаш дека е нов, односно суштествено се разликува од некој што порано бил пријавен, да си поведеш постапка пред Државниот завод за индустриска сопственост и да бараш заштита на твојот индустриски дизајн. Доколку сакаш дополнително да те информираме за оваа постапка, слободно обрати се до нашиот Советодавен сервис кој секогаш е подготвен да одговори на поставените прашања.

Здраво Вилдан,

Законот за високо образование дава можност на студентите да студираат на две или повеќе студиски програми од прв циклус на студии истовремено (паралелно студирање) на една или повеќе високообразовни установи.

Студентот е ослободен од плаќање на трошоците за студирање на втората и секоја наредна студиска програма на која ќе биде запишан доколку:

– првата студиска програма ја има успешно завршено на првата академска година и ја завршува секоја наредна академска година со просек на оценките над 9,00 и

– втората и секоја наредна студиска програма на која ќе биде запишан е од научното подрачје на биотехничките, техничко-технолошките или природно-математичките науки со исклучок на студиските програми од научните полиња на воено-техничките науки, сообраќај и транспорт, индустриско инжинерство и менаџмент, контрола на квалитет, животна средина и географија.

Во однос на делот од прашањето за цената за студирање на вториот факултет и обврската за присуствување на предавања и слично, секој факултет поединечно со посебен правилник го уредува прашањето за паралелно студирање со кој поблиску се уредуваат начинот и условите за студирање.

Поради тоа, те советуваме да се обратиш во службите на факултетот и да го побараш соодветниот правилник кој го уредува ова прашање или да ни дадеш информација за кој факултет се работи односно на кој факултет паралелно планираш да студираш.

Здраво Ивана,

согласно Конкурсот за запишување студенти на втор циклус студии на студиските програми на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје во учебната 2013/14 година на Правниот факултет „Јустинијан Први“ Скопје на вториот циклус студии може да се запише студент којшто претходно завршил тригодишни правни студии од првиот циклус со освоени најмалку 180 кредити односно кој се стекнал со диплома „дипломиран правник“.

Просекот на тригодишните правни студии од првиот циклус не е услов за запишување на втор циклус правни студии.

Но, распоредот на студентите по насоки се извршува согласно успехот остварен на првите три години од студирањето и приоритетите дадени во изјавите на студентите при конкурирањето за насоките на постдипломските студии.

Согласно законските одредби секој кој организира некаква приредба (јавен настан) со поголем број луѓе во затворен или на отворен простор одговара за евентуалната штета настаната во случај на смрт или телесна повреда што некој ќе ја претрпи поради вонредни околности што можат да настанат во такви прилики, како што е бранување на масите, општ неред и слично, без оглед на постоењето на вина.

Имајќи предвид дека во конкретниот случај станува збор за малолетни деца, одговорноста која ја имаат родителите, се пренесува на оној кој моментално врши надзор над децата – конкретно самата организација, која може да се ослободи од одговорноста само ако се докаже дека надзорот го вршела на начинот на кој е обврзана или дека штетата би настанала и при грижливо вршење на надзорот и контролата.

Што значи дека не може однапред да се изврши ослободување од одговорност, туку единствено може и треба да се прибават соодветни дозволи од родителите со кои тие кажуваат дека се согласни и дозволуваат нивното малолетно дете да учествува на јавниот настан (академијата/турнирот).

Здраво Ана,

поднеси официјално барање/молба до Деканот на твојот факултет во кое ќе наведеш дека бараш да ти се овозможи предвремено или пак одложено полагање на колоквиумите/испитите поради здравствени причини. Детално објасни за што станува збор и не заборавај да доставиш копија од медицинската документација во прилог. Пожелно би било да доставиш и мислење од доктор дека по извршената операција, потребно ќе ти биде опоравување во времетраење од најмалку 1 месец. 

Здраво Лидија,

согласно Водичот за студирање на Правниот факултет ,,Јустинијан Први” во Скопје, во академската 2013/2014 година, 

http://www.pf.ukim.edu.mk/images/File/AKTI/%D0%92%D0%9E%D0%94%D0%98%D0%A7%20-%202013-14%20%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0.pdf 

студентите имаат можност да полагаат предметна програма најмногу 3 (три) пати, во 3 (три) последователни испитни сесии во тековната учебна година (почнувајќи од испитната сесија кога за првпат се стекнуваат со правото да ја полагаат предметната програма), пред да ја презапишат истата предметна програма.

Студентите имаат можност да ги полагаат предметните програми од I, III и V семестар во трите последователни сесии во тековната учебна година (јануари, јуни и септември). 

Тоа значи дека, испитите од првиот семестар имаш право да ги полагаш во три последователни сесии од моментот кога си се стекнала со право за полагање, односно можеш да ги полагаш уште во септемвриска сесија, без да ги презапишуваш.

Па така, доколку студентите заклучно со септемвриската испитна сесија во тековната учебна година, не положат предметна програма, тогаш ја презапишуваат предметната програма.

Здраво Магдалена,

потребно е да доставиш официјално писмено барање до деканот на факултетот на кој што студираш за да ти дозволи бесплатно школување во текот на тековната академска година од студиите. Ова барање ќе се заснова на член 110-а, став 4 од Законот за високо образование, според кој право на бесплатно школување имаат студенти кои во претходната академска година имале вкупен просек од минимум 9,00.

Во прилог  на барањето достави и копија од индексот според која ќе се увиди просекот од претходната академска година.

Согласно член 324 од Статутот на Универзитетот „Св.Кирил и Методиј“ во Скопје, на секој студент може да му мируваат обврските во следниве случаи:

  1. за време на бременост;
  2. со дете до 1 (една) година старост;
  3. за време на болест подолга од 1 (еден) семестар;
  4. поради семејни причини;
  5. за време на меѓународна размена на студентите во траење подолго од 30 дена во текот на одржувањето на наставата, доколку со наведената размена не се стекнуваат ЕКТС-кредити;
  6. за време на подготовка и настапи на спортски настани кога има статус на член на репрезентацијата на РепубликаМакедонија;
  7. неможност за исполнување на финансиските обврски;
  8. во други случаи за чија оправданост одлучува деканот, односно лицето овластено од него.

Во конкретниот случај, твоето барање за мирување на студиите би се подвело под точка 8, односно за истото треба да одлучи деканот или по негово овластување, продеканот за настава, по твое писмено поднесено барање и доставена соодветна документација.

Доколку за време на мирувањето на обврските настанат измени во студиската програма, ти ќе продолжиш да  студираш на изменетата студиска програма и си должен да ги исполниш обврските што претставуваат разлика помеѓу двете студиски програми.

За време на мирувањето на обврските, можеш да полагаш испити доколку за полагањето на тие испити си ги исполнил условите.

Исто така, имај во предвид дека си должен да го активираш студирањето во рок од 15 дена по истекувањето на настапувањето на причините за мирување.

Доколку пак не го активираш мирувањето, ниту, пак, запишеш година, односно семестар, ќе ти престане статусот на студент.

За времетраењето на мирувањето на обврските ти не си задолжен со финансиски обврски доколку ги имаш подмирено заостанатите финансиски обврски.

Здраво Петар,

личната карта како документ за идентификација се вади и се вршат промени во местото каде што се наоѓа органот на Министерството за внатрешни работи кој ја издал личната карта, ако во меѓувреме не си го променил местото на живеење. Тоа значи дека ако твоето моментално престојувалиште е во Скопје, ќе мораш да одиш во Битола и таму да извадиш нова лична карта.


Промена на лична карта се врши во случаите:

– Aко на личната карта и истекува рокот на важење (во тој случај потребно е во рок од 30 дена пред датумот на кој истекува личната карта да поднесете барање за замена на лична карта);

– Ако го промените местото на живеење (живеалиште или адресата на станот на живеалиштето);

– Во случај доколку го промениш своето лично име;

– Ако твојата лична карта е оштетена или дотраена (во таков случај во рок од 15 дена се поднесува барање за замена на личната карта).

 Што е потребно да направиш?

– Да поднесеш барање за замена на личната карта (ќе го подигнеш од органот за внатрешни работи);

– Да поднесеш доказ за извршената промена (истечената лична карта, оштетената или дотраена лична карта);

– Доказ за промена на местото на живеење односно доказ за промена на личното име;

– Да уплатиш 190 денари на жиро сметка за образецот за личната карта.

Министерството за внатрешни работи ќе ти издаде нова лична карта во рок од 15 дена од денот кога си го поднел барањето за замена на личната карта. Кога ќе ја подигнеш новата лична карта ќе мораш да ја предадеш старата во органот за внатрешни работи за да ја поништи.

Во твојот случај надлежен орган за постапување е Министерството за внатрешни работи – СВР Скопје, попрецизно Отсекот за живеалиште, претојувалиште, лични карти и патни исправи во Скопје.

Постапката започнува со поднесување на молба (во прилог ти го испраќаме образецот на молбата од МВР).

Потребни документи:

– Имотен лист во оригинал на увид и копија од истиот кој останува кај органот;

– Изјава на сопственикот на имотот лично во органот или доколку не е во можност да дојде изјава заверена на нотар дека лицето ќе живее во станот и дека ќе извади лична карта во Скопје;

– Извод од матичната книга на родените.

Доколку ти си сопственикот на недвижноста тогаш нема потреба од изјава туку само твој извод од матичната книга на родени и имотен лист во оригинал на увид и копија заедно со молбата за одобрување на живеалиште во Скопје.

Потребно е да отидеш во просториите на Министерството за внатрешни работи (ул. Кеј Димитар Влахов бб – во зградата на МТВ) во соба бр. 34 и таму сите документи да ги поднесеш и да ја започнеш постапката.